Onder de indruk van Marlene

The Painter, 1994

Ze kijkt donker onder haar wenkbrauwtjes vandaan, lippen samen geknepen en een grimmige blik. Ze is naakt. Is dat bloed aan haar handje? Haar andere handje is blauw. Rood en blauw, warm en koud? Op het eerste gezicht een vervreemdend beeld van het meisje in het werk dat The Painter heet. Het zet je op het verkeerde been. 

Tijdens een lezing over Marlene Dumas en de expositie met haar werk in het Stedelijk in Amsterdam kwam ik erachter dat de kunstenares haar werk heeft gebaseerd op een foto van haar dochter. Toen nog een klein meisje dat zichzelf had beschilderd. Het was verf aan haar handjes en op haar buikje had ze een blauw kruis geschilderd. Dit kruis had Marlene ook in haar schilderij verwerkt, maar later toch weer weggepoetst, het werkte niet in het beeld. Vandaar de blauwe waas over de buik van het meisje in het werk.

Marlene Dumas door Anton Corbijn

De lezing werd gegeven naar aanleiding van de expositie met de titel ‘The image as burden’. Deze titel is afkomstig van het gelijknamige werk en laat een man zien die een vrouw draagt. Ze is dood en hangt slap en zwaar in zijn armen. Het werk is gebaseerd op een filmbeeld uit de film Camille uit 1936. Robert Taylor en Greta Garbo spelen de hoofdrol.

Dit werk en het beeld waarop het gebaseerd is doen ook denken aan de piëta: een wenende Maria met het lichaam van Jezus in haar schoot. De beeldcultuur van heden en verleden worden samengebracht in een werk.

De titel van dit werk en van de expositie geeft aan dat geen enkel beeld zonder onschuld is. ‘Er zijn geen onschuldige beelden’, zegt Marlene hierover in een interview.

The Image as Burden, 1993

Kunsthistorica drs. Mirjam van Belzen besprak met zoveel enthousiasme verschillende werken van Marlene Dumas dat ik werd meegezogen in haar verhaal. Bijvoorbeeld het beeld Genetiese Heimwee over terug naar je roots, heimwee je genen of het werk Dead Girl waarin bloed explicitiet wordt weergegeven op het gezicht van een jong en kwetsbaar meisje. Het schilderij Dead Marilyn is intrigerend, weg American Dream, wat overblijft is een kwetsbaar beeld van een vrouw die eens een sekssymbool was.

Genetiese Heimwee, 1984

Dead Girl, 2002

Dead Marilyn, 2008

Wat ik ook interessant vond om te horen is de manier waarop Marlene werkt.

Ze heeft een enorm beeldarchief in haar atelier waar ze foto’s, krantenknipsels, kaarten en artikelen in bewaard, min of meer gerangschikt in ordners. Hierdoor laat ze zich inspireren en laat ze nieuwe onderwerpen ontstaan voor haar werken. Ze zegt hierover: ‘De onderwerpen komen op mij af.’ Ze werkt niet naar levend model en zegt dan ook: ‘Ik schilder geen mensen, ik schilder beelden.’

In dit filmpje wordt ze geïnterviewd in haar atelier temidden van haar beeldarchief.

Waterproof Mascara, 2008

Marlene heeft mij geraakt door haar indringende beelden die echt emotie oproepen. Het beeld hierboven 'Waterproof Mascara' heb ik bekeken met tranen in mijn ogen. Ik voelde diep verdriet. Het is zo mooi opgezet in verschillende lagen olieverf en heel menselijk door net dat natte druppeltje onder haar neus te laten zien. 

Ook werd ik getroffen door haar toegankelijkheid, zowel in beeld als hoe ze overkomt in interviews op televisie en internet. Een sympathieke en enthousiaste vrouw vol humor. Die intelligente humor zie je ook terug in haar werk. Bijvoorbeeld dit beeld en dan vooral de titel.

Magnetic Fields, 2008

In haar werken snijdt ze onderwerpen aan als liefde, dood, rouw en politiek. En de titels die ze haar werken geeft maken onderdeel daarvan uit. 

In de uitzending van College Tour waarin Marlene Dumas door Twan Huys wordt geinterviewd geeft ze aan dat je automatisch op deze onderwerpen uitkomt als je met de menselijke vorm werkt. Een prachtig interview en zeker de moeite waard om te gaan bekijken. 

Marlene laat zich zien als een heel benaderbaar persoon en spreekt ook over haar onzekerheden. Over de angst of je het weer kan, het schilderen. Ze zegt: ‘Iedere periode verlies je iets van onschuld, je maakt iets moois uit onkunde.’

Mocht je de expositie nog niet hebben gezien, dan kan ik alleen maar zeggen: Ga er heen en laat Marlene je leiden.

Nog meer interessante links over Marlene Dumas:
• een kritische blog op Ontknoping
• Dumas op Tumblr
• alle Marlene Dumas video's op ARTtube
• interview met Joost Zwagerman over Marlene Dumas

'Zonder titel'

De kunstbundel 'Zonder titel' die ik heb ontworpen rolde deze week van de pers. Het wordt uitgebracht tegelijk met de start van de gelijknamige expositie met beeldend werk van mensen met een beperking. Het zijn cliënten van 's Heeren Loo. Zij maken hun werken in de ateliers De Rank uit Bennenkom en Kristal uit Wageningen. 

Op de pagina's in de bundel heb ik de nadruk gelegd op het beeld, zowel het portret van de kunstenaar als zijn of haar werk. Er staan korte feitelijke teksten bij waarin bijvoorbeeld vermeld wordt met welk materiaal de kunstenaar het liefst werkt of welke onderwerpen hij of zij interessant vindt.

De typografie heb ik zo eenvoudig mogelijk gehouden. De teksten zijn gezet in de Akzidenz Grotesk, een rustige letter die de aandacht niet afleidt van het beeldend werk.

De expositie wordt gehouden in Huis Kernhem in Ede en loopt van zaterdag 23 november tot en met zondag 8 december 2013. Ook zijn de werken er te koop voor een sympathiek bedrag!

Deze kunstbundel is gedrukt door Drukkerij Tielen uit Boxtel.

Universele beelden aan zee

De expositie 'Timeless' van het Italiaanse kunstenaarsduo Bertozzi & Casoni opent met een kolossaal beeld van een gorilla en een hert. De gorilla zit als een Boeddha op een stapel vieze matrassen met allerlei afval ertussen en op zijn schoot het hert als een soort Jezus. In deze tentoonstelling, in het Scheveningse museum Beelden aan Zee, word je aan het denken gezet over geloof, onze omgang met natuur, vergankelijkheid, schoonheid, dood. Allerlei universele thema's komen terug in de ene keer lugubere en de dan ietwat kitscherige kunstwerken, die soms doen denken aan Jeff Koons' werk.

Jeff Koons 'Ushering in Banality', 1988

Uit een stuk gemaakt van keramiek. In eerste instantie ogen ze overweldigend en fascinerend echt. Dichterbij gekomen juist kwetsbaar. De beelden nodigen uit om langer naar te kijken. Ze zijn zo gedetailleerd dat je niet in een keer alles in je op kunt nemen. Het lijkt wel of de kunstenaars je telkens nieuwe vragen stellen.

Een mooie expo in een fijn museum middenin de duinen. Gevolgd door een strandwandeling kon mijn zondag niet meer stuk!

Textielmuseum Tilburg

Op mijn verlanglijstje had ik al heel lang een bezoek aan het Textielmuseum in Tilburg staan en tijdens mijn vakantie heb ik het bezocht. Het is een mooi museum op een historische plek in een historisch pand, de voormalige textielfabriek van de firma C. Mommers & Co., ooit één van de grootste werkgevers in Tilburg.

Relatie

Wat ik zo mooi vind aan het museum is dat er een duidelijke relatie is tussen het verleden en het heden. Het begint al met de architectuur. Het historische pand heeft een prachtige ingang gekregen via een modern entreegebouw.

bron: www.nederlandsdesign.com

Koord

Als je binnenkomt vallen direct de hoge met koord omspannen banken op in het café-gedeelte van het museum. Banken gemaakt van een buizenframe dat geheel omspannen is door honderden gekleurde koorden. Ontworpen door Bertjan Pot.

bron: www.bertjanpot.nl

Lab

Oud en nieuw is met elkaar verweven in het museum. Na de machinekamer waar de stoommachine nog draait kom je in het Textiellab waar vakmensen samen met ontwerpers en kunstenaars fantastische stoffen uit de moderne weefmachines laten rollen. Heel fascinerend dat je als ontwerper jouw schets, jouw idee kan verwezenlijken in bijvoorbeeld een stof of een tapijt. 

Met verschillende technieken als breien, tuften, borduren en laseren kun je jouw idee tot leven brengen in deze prikkelende ontwerpfabriek. Ik kreeg er ook ontwerpkriebels van!

bron: theauberginecoat.wordpress.com

De ontwerper Bertjan Pot heeft een ontwerp gemaakt voor tafellinnen. In dit filmpje over zijn project 'Font of the loom' word je meegenomen door het ontwerpproces van een font dat heel fijn geweven kan worden. Ook krijg je een goede indruk van het Textiellab.

Patroon

Het is smullen van de grafische patronen op de stoffen van De Ploeg die te zien zijn in de tijdelijke tentoonstelling 'De Ploeg: Sterke stoffen 1923 - 2012'. Samen met o.a. affiches, werktekeningen, meubels en reclamefilmpjes van vroeger is het fijn dwalen door deze kleurige opzet. 

bron: www.textielmuseum.nl

Een hele inspirerende en zinderende omgeving deze oude textielfabriek. Ik zou er een hele dag door kunnen brengen. Dus ja, een aanrader!

www.textielmuseum.nl

Het is af!

Nog één keer een blogpost over de kunst- en dichtbundel 'Nu ben ik iemand geworden'. Het boekje was mooi op tijd klaar voor de opening van de drukbezochte expositie op 16 juni in Huis Kernhem in Ede. Ik kreeg enthousiaste reacties. Een veelgehoorde was dat de bundel zo mooi illustreert hoe de kunstenaars werken in de ateliers, dat de sfeer goed wordt overgebracht. Het is wat ik beoog met mijn ontwerpen: de inhoud overbrengen met een goede vormgeving. En blijkbaar ben ik daarin geslaagd!

Gerrit Dicke schrijft op zijn blog een leuk stuk hierover.

Als je nog even in de dichtbundel wil kijken, klik dan op deze link.

Bijna af

De kunst- en dichtbundel ‘Nu ben ik iemand geworden’, waar ik in mijn vorige blogpost over schreef, is bijna klaar. Ik ben bij de drukker geweest om de drukvellen te bekijken en volgende week gaan deze naar de binder. Daar wordt het boekje verder afgewerkt.

Ik ben nu al blij met het resultaat ook al is de bundel nog niet af. Het drukwerk ziet er in ieder geval goed uit, intense kleuren en scherpe druk op zowel gestreken (glad) en ongestreken (mat) papier. Nog even geduld totdat het laatste boekje ook een stofomslag omgevouwen krijgt. Dat gebeurt volgende week...

Details van dichtpagina’s op ongestreken papier in zwart gedrukt

Details van drukvellen met beeldpagina’s in full colour op gestreken papier

Details van drukvellen met fotopagina's op ongestreken papier in full colour

Vlisco dessins en kleurplaten

Onlangs bezocht ik de tentoonstelling 'Six Yards Guaranteed Dutch Design' in het Museum voor Moderne Kunst Arnhem. Een expositie over hoe Nederlandse stoffen van Vlisco onderdeel werden van verschillende West- en Centraal Afrikaanse culturen én hun weg vonden in de internationale mode, beeldende kunst en fotografie. 

Ik werd geïnspireerd en verrast door de veelheid aan dessins, patronen en stoffen die er te zien zijn. Verrast omdat er vaak humor in de dessins is verwerkt (kijk maar naar de stof met de kip en het ei, die met de pumps of de scharen).

De museumwinkel verkoopt kleurplaten van deze patronen (ook voor volwassenen!) en mijn vriendin, met wie ik de tentoonstelling bezocht, heeft deze zonder dat ik het door had gekocht. Ik ontving het pakketje op mijn verjaardag met de post. Dus met kleurpotloden in de aanslag laat ik mij ook thuis weer inspireren door Vlisco!

Museum voor Moderne Kunst Arnhem

Vlisco